Soru:
Babam 60 yaşında. Hidrosefali hastası. (Normal basınçlı) Yaklaşık 4 yıldır yürüyüşünde yavaşlama başlamıştı. Son 2 yıldır yürüyüş küçük adımlarla ve son 1 yıldır yalnız başına dışarı çıkamıyor, Mayıs 2007'de iki kere dışarıda denge bozukluğu yüzünden düşmüş. Bunun üzerine doktora gittik ve hidrosefali teşhisi konuldu. Daha sonra şant ameliyatının faydalı olup olmayacağını öğrenmek için belinden üç gün arka arkaya olmak üzere su alındı ve gelişmeler gözlemlendi. Benim ve ailemin gözlemlerine göre hareketlerinde az da olsa hızlanma oldu. Daha sonra doktorumuza gittik ve eğer biz yani aile istiyorsa (yani belinden suyun alınması sonrası olan değişikleri biz gözlemlediğimiz için) ameliyatı yapabileceklerini söylediler. Hastaneye yattı ancak ameliyat sonrası kesin olarak iyileşeceğinin garantisi olmadığı için babam ameliyat olmak istemedi ve çıktık. Daha sonra nörolojik tedaviye başlanıldı. İlaçları kullanmaya başladıktan 2 hafta sonra sağ tarafına hafif bir ağırlık geldi. Hastaneye gittik, nöroloji doktoru beyin damarında tıkanma olduğunu ve bu yüzden kısmi felç geçirdiğini söyledi. Bir hafta hastanede yattı. Daha sonra biraz daha iyi olarak çıktı. Hastaneden çıkarken verilen çıkış evrağında kardiyoloji muayenesi önermişlerdi. Bizde hastaneye götürdük ve babamın kalp hastası olduğunu ve kısmi felçin nedeninin kalpten beyne giden damarlardaki pıhtılaşma olduğunu öğrendik. Anjiyo yapıldı ve ilaçla tedavi edileceğini söylenildi. Kalp ilaçları kullanmaya başladı.
Yaklaşık 8 aydır unutkanlığı arttı ve son 5-6 aydır idrar kaçırma mevcut. (İdrar kaçırma gündüz çok nadir ancak akşam hasta bezi kullanmak zorunda kalıyoruz.) Ben ve ailem hidrosefali hastalığı için hala yapılacak birşey var mı diye babamı başka bir doktora götürdük. Doktorumuz dinamik MR çekilmesini istedi. Sonuca göre şant takılmasının bir fayda sağlamayacağını söyledi. % 25 oranında düzelmenin belki olabileceğini ama hiçbir düzelme olmayabileceğini de söyledi. Böyle durumlarda aile isterse şant takılabiliyormuş. Ancak gittiğimiz doktor özel olduğu için ameliyatın maliyeti biraz yüksek olacak. Kesin sonuç alacağımızı bilsem bunu düşünmeden hemen ameliyat isteyeceğim. Ancak % 25 şansın olup, olmayacağını bile bilmiyoruz. Sonradan keşke deneseydik demek de istemiyorum.
Bu kadar açıklamadan sonra sorularıma geçiyorum.
Sizce şant ameliyatını yaptırmalı mıyız? (% 25 şansı denemeli miyiz?)
Eğer ameliyat yaptırmazsak hastalık en fazla ne kadar ilerler?
Nörolojik tedavi ile unutkanlık ve idrar kaçırma düzelir mi?
Eğer şant takılır da fayda görmez ise şantı tekrar çıkartmak gerekecek mi?
Eğer şant takılırsa günlük hayatında hareketlerini kısıtlayacak yada rahatsızlık verecek mi?
Şant başarılı olursa ne kadar süre tedavi edecek?
Cevap:
Sayın Emre Karslı,
Şanttan yarar görme oranı %25’in çok üzerindedir. Genellikle bu oranın 2–3 katıdır. Babanızın yakınmaları normal basınçlı hidrosefali ile çok uyumlu görünüyor. Şanttan yarar görmeyi test etmenin en iyi yolu belden iğne ile sıvı almak değil, kateter yerleştirilerek 3 gün boyunca sıvının boşlatılmasıdır. Normal basınçlı hidrosefalide ilaçların hiçbir yararı olmaz. Şanttan başka etkin bir tedavi yoktur. Şant takılması kişinin hareketlerini kısıtlamasını gerektirmez. Şant takıldığında ömür boyu vücutta kalır.
Saygılarımla,
Prof. Dr. Yusuf Erşahin